1000 mg witaminy C dziennie. Nowe ustalenia w prewencji nowotworów krwi

Codzienna suplementacja witaminy C w dawce 1000 mg nie spowolniła wzrostu nieprawidłowych komórek krwi, ale wiązała się z mniejszą liczbą poważnych powikłań i – wstępnie – niższą śmiertelnością. Takie wnioski płyną z badania klinicznego EVITA, opublikowanego we wrześniu 2026 roku w czasopiśmie „CANCER”. Wyniki są obiecujące, ale autorzy wyraźnie zastrzegają, że nie upoważniają jeszcze do zmiany zaleceń.

Co wykazało badanie EVITA?

W randomizowanym, podwójnie zaślepionym, kontrolowanym placebo badaniu wzięło udział 109 uczestników z Danii i Stanów Zjednoczonych. Wszyscy mieli rozpoznany stan przednowotworowy krwi (tzw. klonalną cytopenię o nieokreślonym znaczeniu) lub niskiego ryzyka nowotwór krwi. Przez 12 miesięcy 55 osób przyjmowało doustnie 1000 mg witaminy C dziennie, a 54 – placebo.

Główny mierzony punkt – tempo wzrostu nieprawidłowych komórek – nie różnił się między grupami. Jednak w grupie witaminy C zaobserwowano korzystne zmiany w sygnalizacji zapalnej oraz istotnie mniej przypadków anemii, zapalenia płuc, ostrego aseptycznego zapalenia stawów i krwawień wewnętrznych. Częściej występowały za to problemy żołądkowo-jelitowe.

Sygnat przeżycia – wstępny, ale wyraźny

Po średnio 33,6 miesiącach obserwacji w grupie placebo zmarły 24 osoby, a w grupie witaminy C – 11. Analiza eksploracyjna wykazała, że uczestnicy przyjmujący witaminę C mieli większe prawdopodobieństwo przeżycia. Różnica jest na tyle wyraźna, że autorzy mówią o „silnym uzasadnieniu” do dalszych badań, ale podkreślają, że to wstępne odkrycie wymaga potwierdzenia w większym badaniu III fazy.

„Badanie EVITA daje nam silne podstawy, by dalej badać, czy i jak witamina C może pomóc osobom z pewnymi stanami przednowotworowymi lub wczesnymi nowotworami krwi. Potrzeba więcej pracy, ale jesteśmy ostrożnie optymistyczni” – powiedział współautor Peter A. Jones z Van Andel Institute.

Dlaczego witamina C może działać?

Witamina C zwiększa aktywność białek komórkowych zwanych enzymami TET, które regulują włączanie i wyłączanie genów. Obniżona aktywność TET jest częstą cechą niektórych nowotworów krwi. Naukowcy od lat podejrzewali, że suplementacja może przywrócić prawidłową regulację epigenetyczną. Wyniki EVITA są pierwszym randomizowanym dowodem, że ta ścieżka może przynosić realne korzyści kliniczne – choć nie w postaci bezpośredniego zahamowania wzrostu komórek nowotworowych, ale poprzez zmniejszenie powikłań i poprawę przeżywalności.

Czy to oznacza, że każdy powinien brać witaminę C?

Nie. Badanie dotyczyło wyłącznie osób z konkretnymi rozpoznaniami hematologicznymi. U zdrowych ludzi nie ma dowodów, że witamina C w takiej dawce zapobiega nowotworom krwi. Co więcej, 1000 mg dziennie to dawka znacznie przekraczająca zalecane spożycie (ok. 80–100 mg dla dorosłych). Przy długotrwałym stosowaniu może powodować działania niepożądane, zwłaszcza ze strony przewodu pokarmowego.

Autorzy badania są jednoznaczni: „Jest zbyt wcześnie, by formułować zalecenia na podstawie naszych wyników”. Dopóki nie pojawią się wyniki większego badania III fazy, witamina C nie powinna być traktowana jako lek ani środek zapobiegawczy w tej grupie pacjentów.

Objawy, które powinny skłonić do wizyty u lekarza

Stany przednowotworowe krwi często nie dają żadnych objawów. Są wykrywane przypadkowo podczas rutynowych badań krwi. Jednak pewne sygnały mogą wskazywać na rozwijający się problem hematologiczny:

• Niewyjaśnione zmęczenie, bladość, duszność – mogą świadczyć o anemii, która w badaniu EVITA występowała rzadziej w grupie witaminy C.
• Nawracające infekcje, gorączka bez wyraźnej przyczyny – mogą być oznaką zaburzeń odporności związanych z chorobami szpiku.
• Siniaki i krwawienia pojawiające się bez urazu – wskazują na możliwą małopłytkowość.
• Bóle kości, zwłaszcza w okolicy mostka i żeber – mogą towarzyszyć rozrostowi komórek w szpiku.
• Powręki, nocne poty, utrata masy ciała – klasyczne objawy B, które mogą występować w nowotworach układu chłonnego i szpiku.

Jeśli którykolwiek z tych objawów utrzymuje się dłużej niż kilka tygodni, warto skonsultować się z lekarzem rodzinnym, który zleci podstawową morfologię krwi z rozmazem. Wczesne wykrycie nieprawidłowości daje szansę na monitorowanie i – w razie potrzeby – włączenie leczenia, zanim choroba przejdzie w ostrą fazę.

Co dalej?

Badacze zapowiadają już przygotowania do większego, wieloośrodkowego badania III fazy, które ma potwierdzić lub odrzucić sygnał przeżycia zaobserwowany w EVITA. Jeśli wyniki się utrzymają, witamina C mogłaby stać się niedrogim, bezpiecznym uzupełnieniem standardowego postępowania u osób z grupy ryzyka. Na razie jednak pozostaje tematem badań, a nie gotową rekomendacją.

Dla pacjentów z rozpoznanym stanem przednowotworowym krwi najważniejsze jest regularne monitorowanie u hematologa i przestrzeganie zaleconego schematu wizyt kontrolnych. Samodzielne sięganie po wysokie dawki witaminy C bez konsultacji z lekarzem może przynieść więcej szkody niż pożytku – zarówno z powodu możliwych działań niepożądanych, jak i ryzyka interakcji z innymi lekami.