30 minut w saunie wysyła białe krwinki do krwi. Tyle trwa wzrost odporności
Nowe fińskie badanie ujawnia, że już 30-minutowa sesja w saunie może chwilowo zwiększyć liczbę krążących komórek odpornościowych, przypominając reakcję na wysiłek. Eksperci studzą jednak oczekiwania i wskazują na ograniczenia wyników.
Nawet jedna 30-minutowa sesja w saunie może czasowo zwiększyć liczbę krążących komórek odpornościowych - wynika z badania fińskich naukowców opublikowanego w czasopiśmie „Temperature”. Efekt ten przypomina reakcję organizmu podczas wysiłku fizycznego i może pomóc w zrozumieniu, w jaki sposób regularne korzystanie z sauny wiąże się z korzyściami zdrowotnymi.
Co dzieje się z odpornością po 30 minutach w saunie
Naukowcy z Uniwersytetu Wschodniej Finlandii oraz Uniwersytetu w Turku poddali badaniu 51 dorosłych (średnia wieku 50 lat). Uczestnicy spędzili w saunie 30 minut, z krótkim chłodnym prysznicem w połowie seansu. Pobrano im krew przed, zaraz po oraz 30 minut po zakończeniu sesji.
Wyniki pokazały wzrost wszystkich typów białych krwinek, w tym neutrofili i limfocytów. Neutrofile to jedna z pierwszych linii obrony przed infekcjami, a limfocyty odpowiadają za rozpoznawanie patogenów, produkcję przeciwciał i koordynację odpowiedzi odpornościowej. Z opisu badania wynika, że wzrost liczby krążących komórek odpornościowych był przejściowy - w ciągu pół godziny od wyjścia z sauny wrócił do poziomu wyjściowego.
„Może to wskazywać, że sauna mobilizuje dodatkowe białe krwinki do krwiobiegu z tkanek, gdzie są one następnie odkładane po sesji. Tego rodzaju okresowe uwalnianie białych krwinek do krwiobiegu jest korzystne, ponieważ gdy opuszczą one swoje miejsca magazynowania, są w stanie lepiej patrolować organizm i reagować na patogeny” - komentuje Ilkka Heinonen z Uniwersytetu w Turku.
Mechanizm przypomina reakcję na wysiłek
Podobna odpowiedź układu odpornościowego zachodzi podczas ćwiczeń fizycznych. Wysiłek przejściowo zwiększa liczbę komórek odpornościowych krążących we krwi, co usprawnia tzw. nadzór immunologiczny - zdolność organizmu do wykrywania zagrożeń. Badanie sugeruje, że sauna może dawać podobny krótkoterminowy efekt, choć autorzy zastrzegają, że nie oznacza to tożsamości korzyści obu aktywności.
Co istotne, naukowcy przeanalizowali też stężenie cytokin - białek sygnałowych, które regulują stan zapalny i koordynują odpowiedź immunologiczną. Średni poziom cytokin po saunie nie zmienił się znacząco. Jednak szczegółowa analiza ujawniła zależność: u osób, u których temperatura ciała wzrosła bardziej, zmiany stężeń kilku cytokin były wyraźniejsze. Zależności tej nie odnotowano w przypadku liczby białych krwinek.
To rozróżnienie sugeruje, że sauna wpływa na różne składowe układu odpornościowego poprzez odmienne procesy fizjologiczne. Komórki odpornościowe reagują na samo nagrzanie organizmu i ochłodzenie, podczas gdy cząsteczki sygnałowe mogą być wrażliwsze na wzrost temperatury wewnętrznej.
Czy to znaczy, że sauna zapobiega infekcjom?
Autorzy studium studzą oczekiwania. Zaznaczają, że badanie dotyczyło tylko doraźnych zmian po pojedynczej sesji, a nie długofalowego wpływu na odporność. Wzrost liczby krążących komórek był krótkotrwały, a wyniki odzwierciedlają połączony wpływ sauny i chłodnego prysznica - nie można więc oddzielić skutków samego gorąca.
„Wyniki nie dowodzą, że sauna powoduje trwałą poprawę funkcji odpornościowych lub zmniejsza ryzyko zachorowania” - piszą badacze w komunikacie. Potrzebne są dalsze prace, które wyjaśnią, czy regularne korzystanie z sauny może w dłuższej perspektywie wzmacniać nadzór immunologiczny.
Praktyczne znaczenie dla zdrowia psychicznego i codziennej higieny życia
Z perspektywy zdrowego stylu życia ciekawe jest to, że sauna - podobnie jak spacer, ćwiczenia czy odpoczynek - może być elementem rytuałów wspierających ogólną kondycję organizmu. Wpisuje się w szersze podejście do profilaktyki, które nie opiera się na pojedynczym „cudownym” zabiegu, ale na regularnych, zróżnicowanych przyzwyczajeniach.
Osoby zdrowe, które rozważają wizytę w saunie, mogą traktować ją jako formę relaksu, która - jak wynika z tego badania - dodatkowo chwilowo aktywuje układ odpornościowy. Warto jednak pamiętać, że żaden pojedynczy zabieg nie zastąpi zbilansowanej diety, odpowiedniej ilości snu, regularnej aktywności fizycznej ani - w razie potrzeby - opieki medycznej.
Sauna nie jest zalecana u osób z ostrymi infekcjami, gorączką, niewyrównanym nadciśnieniem czy niektórymi chorobami serca. Przed rozpoczęciem regularnych sesji warto skonsultować się z lekarzem, szczególnie w przypadku chorób przewlekłych.
Podsumowując: jedno 30-minutowe wyjście do sauny może chwilowo zwiększyć liczbę krążących komórek odpornościowych - podobnie jak umiarkowany wysiłek. To ciekawy element układanki o tym, jak różne formy stymulacji termicznej wpływają na organizm, ale nie należy go przeceniać. Prawdziwa korzyść dla zdrowia psychicznego i fizycznego leży prawdopodobnie nie w jednorazowym seansie, a w wypracowaniu stałych, bezpiecznych nawyków, które łączą ruch, regenerację i dbałość o sen oraz relacje międzyludzkie.
Źródła:
- A single sauna session sends immune cells surging through your body (ScienceDaily Health)
- Consultant doctors in England to strike next month (BBC Health)
- Concern over cut to young people’s mental health crisis scheme (BBC Health)
- Szczecin/ Policjanci przeszkolili 1300 pracowników uczelni na sytuacje kryzysowe (Nauka w Polsce)
- AI detects “invisible” signs of pancreatic cancer years before diagnosis (ScienceDaily Health)
