44 kg czerwonego mięsa rocznie. Ryzyko raka trzustki rośnie o 16 proc

Polacy jedzą średnio 44 kg czerwonego mięsa rocznie – to jeden z najwyższych wskaźników w Europie. Tymczasem nowa metaanaliza opublikowana w czasopiśmie „Frontiers in Nutrition” wskazuje, że regularne spożywanie czerwonego mięsa może zwiększać ryzyko raka trzustki aż o 16 proc. Co to oznacza dla twojego talerza i czy musisz całkowicie rezygnować z wołowiny i wieprzowiny?

Co mówi nowa metaanaliza?

Badacze przeanalizowali dane z kilkudziesięciu wcześniejszych badań, obejmujących łącznie setki tysięcy uczestników. Wyniki są jednoznaczne: osoby, które regularnie spożywają czerwone mięso (wołowinę, wieprzowinę, jagnięcinę), mają o 16 proc. wyższe ryzyko zachorowania na raka trzustki w porównaniu do tych, które jedzą je rzadko lub wcale. Rak trzustki jest jednym z najbardziej agresywnych nowotworów – w Polsce przeżywalność w ciągu pięciu lat od diagnozy wynosi zaledwie kilkanaście procent. Dlatego każda wiedza na temat czynników ryzyka ma ogromne znaczenie.

Jakie mechanizmy stoją za tym związkiem?

Czerwone mięso zawiera duże ilości tłuszczów nasyconych i hemowego żelaza, które mogą sprzyjać stanom zapalnym i uszkodzeniom DNA komórek trzustki. Podczas obróbki termicznej, szczególnie smażenia czy grillowania, powstają związki chemiczne (m.in. aminy heterocykliczne i wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne), które mają działanie rakotwórcze. To właśnie one są głównymi podejrzanymi w procesie kancerogenezy. Nie oznacza to jednak, że każdy kawałek mięsa jest wyrokiem – kluczowa jest dawka i częstotliwość.

Ile czerwonego mięsa jedzą Polacy?

Jak podaje źródło, średnie spożycie w Polsce wynosi 44 kg na osobę rocznie. Dla porównania, Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca ograniczenie czerwonego mięsa do maksymalnie 500 g tygodniowo – to około 70 g dziennie. Przy 44 kg rocznie Polacy jedzą średnio około 120 g dziennie, czyli prawie dwukrotnie więcej niż zalecany limit. To oznacza, że przeciętny Polak regularnie przekracza bezpieczną granicę. Oczywiście dane te obejmują całą populację, więc część osób je mniej, a część znacznie więcej.

Jak zmniejszyć ryzyko bez radykalnej rezygnacji?

Eksperci nie zalecają całkowitego wyeliminowania czerwonego mięsa – jest ono dobrym źródłem białka, żelaza i witamin z grupy B. Kluczowa jest jednak równowaga i sposób przygotowania. Warto zastąpić część porcji drobiem, rybami, strączkami lub jajami. Wybieraj chudsze kawałki, unikaj smażenia na głębokim tłuszczu i grillowania do zwęglenia. Lepiej piec, gotować lub dusić w niskiej temperaturze. Dodatkowo wzbogać dietę w warzywa bogate w antyoksydanty – pomidory, brokuły, paprykę – które mogą neutralizować część szkodliwych związków. Nie zapominaj też o aktywności fizycznej i regularnych badaniach kontrolnych, zwłaszcza jeśli w twojej rodzinie występowały nowotwory trzustki lub inne choroby układu pokarmowego.

Co to oznacza dla twojego talerza?

Nowa metaanaliza to kolejny sygnał, że to, co jemy na co dzień, ma realny wpływ na ryzyko nowotworów. Nie chodzi o panikę ani o wyrzucanie wszystkich zapasów mięsa z lodówki. Chodzi o świadome wybory: ograniczenie czerwonego mięsa do 2-3 porcji tygodniowo, zamiana na chudsze źródła białka i zdrowsze metody gotowania. To proste zmiany, które mogą obniżyć ryzyko raka trzustki i innych chorób przewlekłych.