Badanie PET w minutę. Nowa technologia skraca diagnostykę i zwiększa komfort pacjenta
Nowatorski skaner PET/CT obejmujący całe ciało pozwala uzyskać obrazy o jakości diagnostycznej w czasie zaledwie jednej minuty. Sprawdź, co to oznacza dla pacjentów i jakie są ograniczenia tej technologii.
Nowatorski skaner PET/CT obejmujący całe ciało pozwala uzyskać obrazy o jakości diagnostycznej w czasie zaledwie jednej minuty - ogłoszono podczas dorocznego kongresu Europejskiego Towarzystwa Medycyny Nuklearnej (EANM’26) w Wiedniu. Jeśli wynik potwierdzi się w innych ośrodkach, pacjent będzie leżał w skanerze minutę zamiast dziesięciu, jak w najdłuższym porównywanym protokole. Dla dzieci i osób z bólem to duża różnica.
Czym jest badanie PET i jak działa?
Pozytonowa tomografia emisyjna (PET) to nieinwazyjna metoda diagnostyki obrazowej z dziedziny medycyny nuklearnej. Pacjentowi podaje się dożylnie radiofarmaceutyk - najczęściej znakowaną izotopem fluoru glukozę (18F-FDG). Komórki nowotworowe zużywają znacznie więcej glukozy niż zdrowe tkanki, dlatego kumulują znacznik w większych ilościach. Dzięki temu onkolodzy mogą wykrywać ogniska nowotworów złośliwych, określać stopień zaawansowania choroby, planować leczenie i kontrolować ewentualną wznowę.
W kardiologii badanie PET ocenia żywotność mięśnia sercowego (np. po zawałach) oraz przepływ krwi. W neurologii pozwala zlokalizować ogniska padaczki, choroby neurodegeneracyjne, takie jak choroba Alzheimera czy Parkinsona, oraz guzy mózgu. Standardowo cała procedura - od podania znacznika do zakończenia skanowania - trwa od 2 do 3 godzin, a samo skanowanie od 10 do kilkudziesięciu minut.
Nowa technologia - skaner z długim polem widzenia (LA-FOV)
Konwencjonalne skanery PET/CT mają niewielkie osiowe pole widzenia, co oznacza, że obrazują ciało fragmentami. Aby objąć obszar od głowy do ud, pacjent musi zmieniać pozycję pięć do sześciu razy. Systemy z wydłużonym osiowym polem widzenia (ang. long-axial field-of-view - LA-FOV) rejestrują znacznie większą część ciała jednocześnie i wykrywają większą ilość sygnału emitowanego przez radioznacznik. To pozwala istotnie skrócić czas badania bez utraty jakości obrazu.
W ramach badania EQUIP naukowcy z Peter MacCallum Cancer Centre w Melbourne (Australia) ocenili działanie systemu PET/CT nowej generacji z polem widzenia o długości 128 cm (GE HealthCare Omni 128 cm). Dwudziestu czterech uczestników, którym podano jeden z pięciu radioznaczników, przeszło standardowe badanie na konwencjonalnym skanerze, a następnie 10-minutowe skanowanie na urządzeniu LA-FOV.
Wyniki badania - jakość obrazu w minutę
Naukowcy zrekonstruowali obrazy z badania LA-FOV, wykorzystując dane zebrane w ciągu pięciu, trzech, dwóch oraz jednej minuty. Dwóch specjalistów medycyny nuklearnej oceniło je w pięciostopniowej skali pod kątem ogólnej jakości diagnostycznej, ostrości, wyraźności zmian i poziomu szumu. Średnie oceny dla każdego czasu akwizycji mieściły się w przedziale od „dobrej” do „doskonałej”.
Średnie noty za jakość diagnostyczną wyniosły 5,0 dla badań trwających dziesięć i pięć minut, 4,9 dla badań trzy- i dwuminutowych oraz 4,5 dla badań jednominutowych. Dla porównania, w przypadku standardowego skanera średnia ocena wyniosła 3,9 - niższa niż w systemie LA-FOV we wszystkich kategoriach. „Jednominutowe skanowanie w tym systemie pozwoliło uzyskać obrazy, które nasi eksperci ocenili wyżej niż standardowe badania wykonywane przez nas na co dzień” - wyjaśnił główny autor pracy, dr Cameron Pain. „To najbardziej zaskakujący wniosek: nawet przy skróceniu czasu akwizycji o 90% jakość obrazu przewyższała tę uzyskiwaną za pomocą obecnie stosowanych standardowych metod”.
Wszystkie obrazy uzyskane w czasie dwóch minut lub dłużej otrzymały co najmniej cztery na pięć punktów w każdej kategorii, a wszystkie obrazy jednominutowe - co najmniej trzy na pięć punktów. Wraz ze skracaniem czasu badania oceny ulegały obniżeniu - najbardziej zauważalny spadek odnotowano przy jednej minucie, zwłaszcza w odniesieniu do poziomu szumu. Mimo to jakość tych obrazów była bardziej zbliżona do pełnych, 10-minutowych badań w systemie LA-FOV niż do standardowych badań w systemach o mniejszym polu widzenia.
Co to oznacza dla pacjentów i placówek?
Krótszy czas badania może uczynić procedurę PET/CT bardziej komfortową dla pacjentów - zwłaszcza tych, którzy odczuwają ból lub mają trudności z utrzymaniem nieruchomej pozycji. Ogranicza też rozmycie obrazu spowodowane ruchem. Dla placówek diagnostycznych oznacza to możliwość wykonania większej liczby badań w ciągu dnia. Alternatywnie, wyższa czułość systemów LA-FOV może zostać wykorzystana do zmniejszenia dawki podawanego pacjentowi radioznacznika, co dodatkowo obniża ekspozycję na promieniowanie.
„Systemy PET obejmujące całe ciało dają nam możliwości, których wcześniej nie mieliśmy - podsumował dr Pain. - Dzięki jego czułości możemy szybciej skanować pacjentów, obniżyć dawkę promieniowania oraz wyraźniej dostrzegać zmiany chorobowe”.
Ograniczenia i potrzeba dalszych badań
Autorzy badania podkreślają, że do potwierdzenia wyników konieczne będą dalsze analizy. Jakość obrazu oceniano na podstawie punktacji przyznawanej przez osoby analizujące badania, a nie za pomocą wskaźników dokładności diagnostycznej. Potrzebne są zakrojone na szerszą skalę badania, które potwierdzą, że bardzo krótkie skanowanie nie prowadzi do przeoczenia niewielkich lub słabo widocznych zmian. Konieczne jest także ustalenie, jak szybsze skanowanie wpływa na organizację pracy oraz doświadczenia pacjentów w codziennej praktyce klinicznej.
Mimo tych zastrzeżeń wyniki są obiecujące. Dla pacjentów oznacza to, że w przyszłości badanie PET może stać się szybsze, mniej uciążliwe i bezpieczniejsze. Warto jednak pamiętać, że na razie technologia LA-FOV nie jest powszechnie dostępna - jej wdrożenie wymaga inwestycji w nowy sprzęt i przeszkolenia personelu. Osoby, które mają zaplanowane badanie PET, powinny kierować się zaleceniami lekarza i nie oczekiwać, że standardowa procedura ulegnie zmianie z dnia na dzień.
Jeśli zastanawiasz się nad badaniem PET, skonsultuj z lekarzem, jakie są wskazania i jak się przygotować. Nowa technologia to krok naprzód, ale decyzje diagnostyczne zawsze powinny opierać się na aktualnych możliwościach i indywidualnej sytuacji pacjenta.


